Ana içeriğe atla

Besin alerjisi nedir?

Gerçek bir besin alerjisi, vücudun bağışıklık sistemi fıstık veya karides gibi normalde zararsız bir yiyeceğe aşırı bir tepki gösterdiğinde ortaya çıkar. Alerjik reaksiyon anidir ve genellikle alerjen tüketildikten hemen sonra olur. Nefes almada zorluk ve düşük tansiyon gibi ciddi ve hatta hayatı tehdit eden semptomlara yol açabilir. Döküntüler, baygınlık hissi, hırıltı ve yüz şişmesi de bir besin alerjisinin yaygın belirtileridir.

Reaksiyon vücuttaki çeşitli organları etkileyebilir. Alerjik reaksiyonun tetiklenebilmesi için az miktarda yiyecek yeterlidir ve bu, çocuklarda başta olmak üzere, alerji ortadan kalkmadığı sürece, o yiyecek her alındığında gerçekleşecektir.  

Gıda intoleransı nedir?

Gıda intoleransı genellikle bazı yiyeceklerin işlenememesi veya sindirilememesi ile ilgilidir. Gıda intoleransınız varsa, herhangi bir sorun yaşamadan söz konusu yiyeceklerden az miktarda yiyebilirsiniz. Bir reaksiyon olduğunda, genellikle ishal veya mide bulantısı gibi semptomlarla rahatsız edicidir ancak ani ve ciddi sağlık sorunlarına neden olmaz.Reaksiyon, gıda tüketildikten sonra ortaya çıkabilir veya zamanla yavaş yavaş birikebilir.

Gıda intoleransının en yaygın örneği, yetişkin nüfusun dörtte üçüne kadar etkileyen laktoz intoleransıdır. Laktoz intoleransı, bir kişi laktozu - yani sütte bulunan şekeri - sindiremediğinde ortaya çıkar, çünkü bağırsakları laktaz enzimini yeterince üretmiyordur. Semptomlar şişkinlik, ishal veya kabızlık, mide krampı veya mide bulantısı içerebilir.Laktoz intoleransı olan bazı kişiler laktoz içeren az miktarda yiyeceği tüketebilirken, diğerleri için tamamen kaçınmak daha iyidir. Laktozun sindirimine yardımcı olmak için laktaz enzim hapları almak da mümkündür.   

Yani alerji ve intolerans arasındaki fark...

Bir alerji, bağışıklık sistemi tarafından gösterilen şiddetli bir reaksiyondur ve bunun ani ve bazen çok ciddi sonuçları olur. Gıda intoleransı belirli bir yiyeceği sindirmede zorluk çekmektir ve bazı rahatsız edici semptomlara yol açar.  

Ortak belirtiler

Alerjik reaksiyonun veya gıda intoleransının bir sonucu olarak ortaya çıkan semptomlar şunlardır:

  • Mide bulantısı

  • Mide ağrısı

  • Ishal

  • Kusma

Farklı belirtiler

Gıda intoleransı ile ilişkili ancak alerjik reaksiyon ile ilişkili olmayan semptomlar şunlardır:

  • Gaz, karın krampı veya şişkinlik

  • Mide ekşimesi

  • Baş ağrısı

  • Sinirlilik veya asabiyet

 

Bir besin alerjisi ile ilişkili ancak intolerans ile ilişkili olmayan semptomlar şunlardır:

  • Döküntüler, kurdeşen ve kaşıntılı cilt

  • Nefes darlığı ve hırıltı

  • Göğüs ağrısı

  • Kan basıncında ani düşüş, baygınlık hissi

  • Yutma veya nefes alma zorluğu

  • Genellikle yüz veya boğaz çevresinde şişlik

  • Anafilaksi, bilinç kaybına yol açabilecek tıbbi bir acil durum

Gıda hassiyeti, intolerans ile aynı mıdır?

Bazı yiyecekleri yedikten sonra, birçok insan alerjiye veya çölyak hastalığına neden olmayan semptomlar yaşar. Bunlara gıda hassasiyetleri denir. Bir gıda hassiyetinin oluşmasına neden olan şeyin kesin mekanizmaları iyi anlaşılmasa da, bazı yiyeceklere maruz kalmak çok sayıda semptom üreten bir bağışıklık reaksiyonunu tetikleyebilir. Bunlar hayatı tehdit etmez, ancak yıkıcı ve rahatsız edici olabilir ve mide ağrısı, eklem ağrısı, yorgunluk, cilt döküntüleri ve bilinç bulanıklığı içerebilir. Çölyak dışı gluten hassiyeti, gıda hassiyetine bir örnektir.  

Tedavi ve önleme ile ilgili ipuçları

Bir besin alerjiniz olabileceğini düşünüyorsanız, zaten ciddi bir reaksiyon yaşamış olma ihtimaliniz yüksektir. Bir doktora görünmeli ve alerji testleri yaptırmalısınız. Bir besin alerjisi teşhisi konduysa, o yiyeceği tüketmekten kaçınmalısınız.

Gıda intoleransınız olabileceğini düşünüyorsanız, yediğiniz yiyeceklerin ve ortaya çıkan semptomların günlüğünü tutun. İntoleransın olağan tedavisi, yiyecekleri beslenmenizden çıkarmak ve semptomları izlemektir. Diğer sağlık sorunlarına neden olabilecek beslenme eksikliklerini önlemek için herhangi bir beslenme değişikliği yapmadan önce her zaman bir doktora danışmalısınız.

Alerjik veya intolerans fark etmeksizin, gıda etiketlerini ve içindekileri dikkatlice okumayı öğrenmeniz gerekecektir.

Doktoru veya alerji uzmanını ne zaman ziyaret etmeli?

Belirli bir yiyeceği yedikten sonra bir reaksiyonunuz varsa, gıda intoleransınız veya besin alerjiniz olup olmadığını belirlemek için doktorunuza görünmelisiniz.

Besin alerjiniz varsa, geçmiş reaksiyonlar şiddetli olmasa bile anafilaksi adı verilen hayatı tehdit eden bir reaksiyon riski altında olabilirsiniz.Şiddetli bir alerjik reaksiyonu nasıl tanıyacağınızı öğrenmeli ve bir reaksiyon meydana gelirse ne yapacağınızı bilmelisiniz. Acil bir durumda acil epinefrin iğnesi taşımanız gerekebilir.