Çölyak çocukların ebeveynleri için en önemli 10 soru

Soru: Glutensiz beslenmeye geçmek çocuğunuzu beslenme yetersizliği riskine maruz bırakır mı? 

Cevap: Hayır, bırakmaz, sadece çocuğunuz için dengeli bir beslenme programı takip edilmesi tavsiye edilir. Çölyak teşhisi konulduktan sonra vitamin-mineral gibi olası eksikliklerin önüne geçebilmek adına tahlili yaptırılarak beslenme eksikliklerinin tespit edilmesi ve diyetisyen eşliğinde önlem alınması önerilir. Her durumda her şeyin anahtarı dengedir.

Soru: Çölyak olmayan veya gluten duyarlılığı olmayan biri glutensiz yiyecekler yerse ne olur?  

Cevap: Kesinlikle hiçbir şey olmaz! Glutensiz beslenmenin zaman zaman uygulanması vücuda zarar vermez ve risk oluşturmaz. Aile bireyleri sağlıkları konusunda endişelenmeden glutensiz yiyecekleri özgürce tüketebilir ve glutensiz ürünler ile yapacağı yeni tarifler deneyebilir.

Soru: Çocuğum çölyak ise zaman zaman gluten içeren yiyecekler yiyebilir mi?
Cevap: Kesinlikle hayır! Çölyak hastalığı söz konusu olduğunda istisna yoktur. Vücutlarının glutene tepki vermesi biraz zaman alsa ve hemen bir rahatsızlık hissetmeseler bile, bağışıklık sistemleri hala zayıftır ve ince bağırsakta villus adı verilen tüyümsü yapılar iltihaplanmaya maruz kalır. Çölyak hastalığı bir otoimmün hastalıktır ve bu bireylerin ömür boyu sıkı bir glutensiz diyet uygulaması gerekir.

Soru: Çocuğumun çölyak teşhisi konulduktan sonra kendini daha iyi hissetmesi ne kadar sürer?
Cevap: Mükemmel bir soru! Sonunda onlara ne olduğunu biliyorsun. Yeni bir diyete geçerken biraz sabırlı ve istikrarlı olmanız yeterli. Glutensiz ürünler yemeye başladıkları anda semptomları ortadan kalkacak ve kendilerini daha iyi hissedeceklerdir. Bu arada, aynı durumda olan diğer insanlardan bazı fikir ve tavsiyeler almak isteyebilirsiniz. Çeşitli çevrimiçi topluluklarda destek ve faydalı tavsiyeler bulabilirsiniz.

Soru: Glutensiz yiyecekleri hazırlamak için özel bir mutfak ekipmanına sahip olmam yeterli oluyor mu, yoksa mutfağımın tamamen glutensiz mi olması gerekiyor?
Cevap: Cevap: Güvende olmak için evinizi alt üst etmenize gerek yok. İhtiyacınız olan tek şey mutfakta bir çelik veya döküm tencere / tava kullanmanız, glutensiz ürünlere özel ayrı bir dolap ayırmanız, tost makinesi kullanacaksanız kendi ekmeğinizi / tostunuzu yağlı kağıt kullanarak ıstmanız yeterli olacaktır. Ahşap ekipmanların kullanılmaması, yerine cam veya çelik kesme tahtalarının kullanılması önem taşımaktadır. Tahta kaşık yerine silikon veya çelik kaşıklara yer verilmesi önerilmektedir. Fırın kullanımı için ise ortak bir fırına sahipseniz glutensiz yiyeceğinizi mümkün ise kapalı bir kabın içerisinde pişirmek, fırınınızı fansız ayarda çalıştırmak ve her glutenli yiyecek piştikten sonra fırınınızı ılık sirkeli su ile silmek iyi bir çözüm olacaktır.

Ekipmanları doğru seçmek kadar bu ürünlerin de temizliği oldukça önemlidir. Ekipmanları elinizde yıkıyorsanız mutlaka bulaşık süngeri ve kurulama beziniz glutenli ekipmanları yıkadığınız sünger ve bezden farklı olmalıdır. Özellikle glutenli un ile mutfakta çalışıyorsanız mutlaka sonrasında tezgahı iyice silmeniz önemlidir. En güvenilir çözüm ise unun uçuşması ve iyi bir temizlik sağlanamaz ile bulaş riski artacağından evdeki tüm bireyler için tariflerde glutensiz un kullanılmasıdır.

Soru: Eğer ben çölyak hastasıysam çocuklarım da çölyak hastası olacak mı?
Cevap: Bu otoimmün durumun mutlaka kalıtsal olması gerekmez. Her durumda çocuklarınıza önerilen kan testlerini önerilen zaman aralıklarında yaptırmak iyi bir fikir olabilir. Kan tahlili sonucunda antikor değeri çölyak hastalığı açısında pozitif bulunur ise kesin tanı için ince bağırsaktan biyopsi alınması gerekebilir. Şüpheli vakalarda veya birinci derece aile yakınlarında , tanı koymak için yeterli olmayan ancak çölyak hastalığı şüphesini dışlayabilen genetik testin de yapılması önerilir.

Soru: Çocuğum dondurma yiyebilecek mi?
Cevap: Dondurmacılardan aldığınız dondurma çeşitlerinde, hazır ambalajlı dondurmalarda gluten bulunabilir. Emin olmak ve içindekiler listesini sormak veya incelemek en iyisidir. Üzerinde bir gluten ile ilgili bir içerik bilgisi göremiyorsanız güvenilir olduğundan emin olmak için mutlaka firmaya ürünün gluten içeriğini sormanız önemlidir. Külah gluten içermektedir, tercih edilecek ise mutlaka glutensiz olmalıdır.

Soru: Çocuklarım patates kızartması yiyebilir mi?
Cevap: Kızartmalar sadece kızartmalardan çok daha fazlasıdır. Patates gluten içermese bile paketin üzerindeki içindekiler listesini dikkatlice okumalısınız. Onlar için kızartma yaparken mutlaka onlar için ayrılmış fritöz ve yağın kullanıldığına emin olun. Dondurulmuş patates alacaksanız ise mutlaka etiket okuyun, gluten ile ilgili bir bilgi bulunmuyor ise tesis kaynaklı çapraz bulaş olması durumuna karşın mutlaka üretici firmadan bilgi alın.

Soru: Ketçap gibi soslar tüketebilirler mi?
Cevap: Ketçap ve mayonez özellikle çocuklar için birçok yemeğin ayrılmaz bir parçasıdır. Ancak dikkat edin: herhangi bir sos, gluten içeren içerikleri barındırabilir. Her zaman etiket okuyun ve güvenilir markaların ürünlerini tercih etmeye çalışın. Bu noktada bazı derneklerin yayınladığı glutensiz ürün listelerine göz atabilirsiniz.

Soru: Yulaf yiyebilirler mi?
Cevap: Yulaf özellikle ülkemizde glutensiz olarak etiketlenmesine rağmen çapraz bulaşa maruz kalabilen  bir tahıldır. Aynı zamanda bazı araştırmalar yulafın içerisindeki avenin proteinin çölyak ile ilişkili semptomları da tetikleyebileceğini göstermiştir. 

Başka sorularınız varsa hekiminiz veya diyetisyeninizle iletişime geçmekten çekinmeyin.