Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Τι είναι το αυτοάνοσο νόσημα;

Το ανοσοποιητικό σύστημα προστατεύει τον οργανισμό μας από ασθένειες και λοιμώξεις. Σε ορισμένες, όμως, περιπτώσεις το ανοσοποιητικό σύστημα δυσλειτουργεί και επιτίθεται εσφαλμένα σε κύτταρα, ιστούς και όργανα. Η κατάσταση που προκύπτει από τις επιθέσεις αυτές ονομάζεται αυτοάνοσο νόσημα.   

Οι επιστήμονες γνωρίζουν περισσότερα από 80 αυτοάνοσα νοσήματα. Ορισμένα είναι ευρέως γνωστά και σχετικά συνηθισμένα, όπως η κοιλιοκάκη, η ρευματοειδής αρθρίτιδα, ο διαβήτης τύπου 1, ο λύκος και η σκλήρυνση κατά πλάκας, ενώ άλλα είναι αρκετά πιο σπάνια και είναι δύσκολη η διάγνωσή τους.   

Τα περισσότερα αυτοάνοσα νοσήματα δεν θεραπεύονται και απαιτούν μακροχρόνια θεραπεία για την ανακούφιση των συμπτωμάτων. 

Οι αλλεργίες είναι αυτοάνοσο νόσημα;

Μερικές φορές οι άνθρωποι έχουν κάποια δυσανεξία σε ορισμένες τροφές. Η δυσανεξία στη λακτόζη αποτελεί το πιο σύνηθες παράδειγμα. Η δυσανεξία διαφέρει από την άποψη ότι δεν εμπλέκεται το ανοσοποιητικό σύστημα. Η αντίδραση συνήθως περιορίζεται στον γαστρεντερικό σωλήνα, με δυσάρεστα αλλά όχι σοβαρά συμπτώματα, όπως διάρροια ή ναυτία.  

Η δυσανεξία σε τρόφιμα είναι διαφορετική από την αλλεργία σε τροφή από την άποψη ότι δεν προκαλεί πάντα άμεση αντίδραση αλλά μπορεί να εμφανιστεί ώρες μετά την κατανάλωση της τροφής ή να αναπτύσσεται σταδιακά. Είναι, επίσης, συχνά πιθανό ένα άτομο με δυσανεξία σε τροφή να καταναλώνει μικρές ποσότητες της ουσίας που το πειράζει, ενώ, στην περίπτωση της αλλεργίας, ακόμη και μια μικρή ποσότητα του αλλεργιογόνου είναι αρκετή για να προκαλέσει την αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος. 

Αυτοάνοσα νοσήματα και αλλεργίες: Ομοιότητες και διαφορές

Τόσο τα αυτοάνοσα νοσήματα όσο και οι αλλεργίες συχνά εμφανίζονται όταν ένα άτομο έχει κάποια γενετική προδιάθεση. Με άλλα λόγια, εάν υπάρχουν στην οικογένεια. Η αλλεργία στο γάλα, για παράδειγμα, είναι πιο συνηθισμένη σε παιδιά των οποίων οι γονείς έχουν και αυτοί αλλεργίες. Η κοιλιοκάκη, μια αυτοάνοση δυσλειτουργία που σχετίζεται με την αντίδραση του οργανισμού στη γλουτένη, εμφανίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε άτομα με κάποια γενετική παραλλαγή. Ωστόσο, δεν γνωρίζουμε και τόσα πολλά σχετικά με τον λόγο που η αλλεργία ή το αυτοάνοσο νόσημα σε κάποιους ενεργοποιείται και σε κάποιους άλλους όχι, ακόμη κι όταν αυτοί έχουν μια γενετική προδιάθεση.  

Μία από τις βασικές διαφορές μεταξύ των αυτοάνοσων νοσημάτων και των αλλεργιών είναι ότι οι αλλεργίες μπορούν να εμφανίζονται και να εξαφανίζονται, ειδικά στα παιδιά, ενώ οι αυτοάνοσες διαταραχές είναι καταστάσεις που διαρκούν για όλη τη ζωή του ανθρώπου. Τα συμπτώματα, επίσης, τείνουν να είναι εντελώς διαφορετικά. Για παράδειγμα, οι αλλεργίες προκαλούν ένα ξαφνικό σοκ στο σύστημα, ενώ οι αυτοάνοσες διαταραχές προκαλούν σταδιακή βλάβη σε ιστούς και όργανα στο σώμα σε περίπτωση μη θεραπείας.  

Μπορεί τα αυτοάνοσα νοσήματα να προκληθούν από αλλεργίες σε τροφές;

Η ακριβής αιτία των αυτοάνοσων νοσημάτων παραμένει άγνωστη. Μια πιθανή θεωρία είναι ότι μερικοί μικροοργανισμοί (βακτήρια ή ιοί) ή φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν αλλαγές που μπερδεύουν το ανοσοποιητικό σύστημα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, φαίνεται, επίσης, να ισχύει το ότι οι άνθρωποι έχουν γενετική προδιάθεση για την ανάπτυξη μιας δεδομένης αυτοάνοσης διαταραχής, όπως συμβαίνει στην περίπτωση της κοιλιοκάκης.    

Μια άλλη θεωρία είναι ότι οι αλλεργίες μπορεί να προκαλέσουν αυτάνοσα νοσήματα με τρόπο που δεν είναι ακόμη κατανοητός. Οι επιστήμονες έχουν κάνει μια σύνδεση μεταξύ της αλλεργίας στα καρύδια και ενός αυτοάνοσου νοσήματος που επηρεάζει το δέρμα και ονομάζεται κοινή πέμφιγα. Η έκθεση στο αλλεργιογόνο του καρυδιού, σε κάποια άτομα, φάνηκε ότι ενεργοποίησε το δερματικό νόσημα.    

Πολλές ακόμη ανακαλύψεις αναμένεται να έρθουν στο φως σχετικά με το ανοσοποιητικό σύστημα και το τι ενεργοποιεί τις αλλεργίες και τα αυτοάνοσα νοσήματα.