ΠΩΣ ΝΑ ΦΡΟΝΤΙΣΕΙΣ ΤΗΝ ΕΥΕΞΙΑ ΣΟΥ ΕΑΝ ΠΑΣΧΕΙΣ ΑΠΟ ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ

Η κοιλιοκάκη είναι μια αυτοάνοση ασθένεια, της οποίας τα βασικά συμπτώματα είναι η διάρροια, η δυσπεψία, οι πόνοι στην κοιλιά, η δυσκοιλιότητα, η απώλεια βάρους, η χρόνια κόπωση, η αναιμία ή οι πόνοι στις αρθρώσεις. Ωστόσο, εκδηλώνεται και μέσω συμπτωμάτων που σχετίζονται με ψυχικές και συναισθηματικές πτυχές.

Υπολογίζεται ότι 30 με 69% των ασθενών με κοιλιοκάκη εμφανίζουν συμπτώματα κατάθλιψης (όπως απάθεια, άγχος, ευερεθιστότητα) και αυτά παρατηρούνται συχνότερα στις γυναίκες από ό,τι στους άνδρες. Ένα από τα συνηθισμένα συμπτώματα είναι επίσης το κοινωνικό άγχος που προκύπτει από τις γαστρεντερικές διαταραχές και τις ανησυχίες για τον στιγματισμό λόγω της νόσου. Η κατάθλιψη είναι επίσης σύμπτωμα της ευαισθησίας στη γλουτένη που δεν σχετίζεται με την κοιλιοκάκη (NCGS), η οποία, σε αντίθεση με την κοιλιοκάκη, δεν οδηγεί σε εντερική βλάβη και προκαλείται από μια διαφορετική αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος στη γλουτένη.

Ο τρόπος για να εξαλειφθούν αυτά τα συμπτώματα ή να μειωθεί η σοβαρότητά τους είναι η διακοπή της γλουτένης και η εισαγωγή κατάλληλων συμπληρωμάτων, ιδίως όσον αφορά το φολικό οξύ και τη βιταμίνη D - ουσίες που επιδρούν στη διάθεση και την ευεξία. Μια μελέτη που διεξήχθη το 2011 από το Penn State University διαπίστωσε ότι οι γυναίκες που ακολουθούσαν μια πιο αυστηρή δίαιτα χωρίς γλουτένη είχαν λιγότερα συμπτώματα κατάθλιψης. Η δίαιτα χωρίς γλουτένη ανακουφίζει μερικώς ή πλήρως τις ενοχλητικές αντιδράσεις του πεπτικού συστήματος, οι οποίες αποτελούν έναν από τους κύριους λόγους για την επιδείνωση της ευεξίας των ατόμων που πάσχουν από κοιλιοκάκη.

Ωστόσο, κατά την αντιμετώπιση της κατάθλιψης ή του άγχους που σχετίζονται με τη δυσανεξία στη γλουτένη, αξίζει να δράσουμε σε πολλά επίπεδα. Το βασικό είναι η τροποποίηση της διατροφής, κατά προτίμηση σε συνεργασία με έναν επαγγελματία διαιτολόγο που θα την εξισορροπήσει, π.χ. συμπληρώνοντας σίδηρο - η έλλειψή του προκαλεί αναιμία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, αυτό δεν είναι αρκετό. Η ερευνητική ανάλυση που διεξήχθη το 2012 από τους Smith και Gerdes έδειξε ότι η δίαιτα χωρίς γλουτένη μερικές φορές δεν επαρκεί για την ανακούφιση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων σε ασθενείς με κοιλιοκάκη. Σε μια τέτοια περίπτωση, αξίζει να επωφεληθείτε από τη βοήθεια ενός ειδικού, ενός ψυχολόγου ή ενός ψυχιάτρου, ο οποίος θα παράσχει την κατάλληλη υποστήριξη σε ένα άτομο που αντιμετωπίζει δυσκολίες.

Το άγχος εμφανίζεται σε κοινωνικές συναναστροφές - π.χ. κατά τη διάρκεια συναντήσεων με φίλους, πικνίκ, εξόδους σε εστιατόρια ή κατά τη διάρκεια ταξιδιών. Ωστόσο, υπάρχουν πολλοί τρόποι για να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση και να μην χρειαστεί να αποφέυγει κανείς τέτοιες καταστάσεις, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε κοινωνική απομόνωση. Όταν πρόκειται για συναντήσεις σε εξωτερικό χώρο, μπορείς να προετοιμάσεις εκ των προτέρων ένα γεύμα χωρίς γλουτένη, ενώ όταν οργανώνεις μια συνάντηση σε εστιατόριο, μπορείς να επιλέξεις ένα εστιατόριο που προσφέρει μενού χωρίς γλουτένη και εγγυάται ασφάλεια όσον αφορά την επιμόλυνση από γλουτένη. Υπάρχουν όλο και περισσότερα τέτοια εστιατόρια, ακόμα και σε μικρότερες πόλεις. Προσφέρουν ένα όλο και πιο ποικίλο μενού, οπότε δεν χρειάζεται να ταλαιπωρείτε η παρέα στην επιλογή ενός εστιατορίου χωρίς γλουτένη εφόσον υπάρχουν άτομα που δεν πάσχουν και μπορούν να καταναλώσουν γλουτένη. Η συμμετοχή φίλων και γνωστών στην προετοιμασία μιας συνάντησης που να είναι ασφαλής για ένα άτομο με κοιλιοκάκη μπορεί επίσης να ενισχύσει την ευαισθητοποίηση σχετικά με τα χαρακτηριστικά αυτής της νόσου και την ενσυναίσθηση σε άτομα που δεν έχουν αντιμετωπίσει μέχρι σήμερα αυτό το πρόβλημα. Αυτό συμβάλλει στη μείωση του αισθήματος του κοινωνικού αποκλεισμού και δημιουργεί μια υποστηρικτική ατμόσφαιρα, γεμάτη κατανόηση και αποδοχή για ένα άτομο με κοιλιοκάκη.

Παραδόξως, προβλήματα μπορεί να προκληθούν κατά τη διάρκεια οικογενειακών συναθροίσεων, ανάμεσα σε άτομα που θεωρητικά θα έπρεπε να γνωρίζουν τι προκλήσεις αντιμετωπίζει ένα μέλος της οικογενείας τους που πάσχει από κοιλιοκάκη. Είναι γεγονός, ότι ένα κοινό πρόβλημα είναι η έλλειψη γνώσων σχετικά με τα συμπτώματα εάν γίνει κατανάλωση γλουτένης ή η τάση να υποβαθμίζουν τη σοβαρότητα της κατάστασης. Άτομα με κοιλιοκάκη συχνά ακούνε: «Έλα, ένα μικρό κομματάκι κέικ ποτέ δεν έβλαψε κανέναν», «Είναι τούρτα γενεθλίων, πρέπει να δοκιμάσεις». Μπορεί ακόμα να ακούσει κάνεις ότι είναι υπερβολή το θέμα της αποφυγής γλουτένης όπως «όλο αυτό το θέμα της δυσανεξίας στη γλουτένη είναι μια μόδα, αυτό είναι όλο». Τέτοιες καταστάσεις μπορεί να προκαλέσουν αναστάτωση και μπορεί να καταλήξουν σε απομόνωση και αποδυνάμωση των κοινωνικών και οικογενειακών δεσμών. Ο μόνος τρόπος για να αντιμετωπίστουν αυτές οι δυσκολίες είναι η εκπαίδευση. Η υποστήριξη άλλων, συγγενών με συνείδηση της κατάσταστης που θα μπορέσουν να αναλάβουν το βάρος να εξηγήσουν στους υπόλοιπους τη σημασία της κοιλιοκάκης μπορεί να φανεί πολύτιμη.

Τα χαρακτηριστικά της κοιλιοκάκης και των δυσκολιών της μπορεί να οδηγήσει σε διατροφικές διαταραχές, για παράδειγμα ακανόνιστες συμπεριφορές κατανάλωσης του φαγητού που μπορεί να είναι καταστροφικές τόσο φυσιολογικά όσο και ψυχολογικά. Παίρνουν τη μορφή αποφυγής του φαγητού, συχνής νηστείας και διακυμάνσεις στο βάρος, την απόδοση υπερβολικής σημασίας στις διατροφικές τελετουργίες και τις συναφείς ενοχές, την απώλεια ελέγχου του φαγητού ή τις καταναγκαστικές διατροφικές συνήθειες.

Το άγχος που συνδέεται με μια περιοριστική δίαιτα ή τον φόβο της επιδείνωσης των συμπτωμάτων της νόσου μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αυτών των διαταραχών σε άτομα με κοιλιοκάκη. Μια έρευνα των Passananti, Siniscalchi and Zignone (2013) υποδεικνύει ότι άτομα με κοιλιοκάκη έχουν μεγαλύτερα ποσοστά περιπτώσεων αλλοιωμένων διατροφικών συμπεριφορών παρά ελεγχους. Από την άλλη πλευρά, οι Basso, Zanna και Panetta μελέτησαν τον πληθυσμό των ασθενών που πάσχουν από ανορεξία και δεν βρήκαν καμία υπεραντιπροσώπευση από άτομα με κοιλιοκάκη σε αυτή την ομάδα. Παρόλα αυτά, τα συμπτώματα και των δυο ασθενειών μπορεί να αλληλοκαλύπτεται, κάνοντάς το δύσκολο να εδραιωθεί μια κατάλληλη διάγνωση και να εισαχθεί κατάλληλη θεραπεία. Αξίζει να σημειωθεί ότι μια δίαιτα ελεύθερη γλουτένης μπορεί να βοηθήσει στις περιπτώσεις διατροφικών διαταραχών γιατί βελτιώνει την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών καθώς συνεισφέρει στην αύξηση του σωματικού βάρους.

Μια διάγνωση που επιβεβαιώνει την κοιλιοκάκη μπορεί να είναι αρχικά δύσκολο να γίνει αποδεκτή και μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική επιδείνωση της διάθεσης. Η προοπτική της εγκατάλειψης του τωρινού τρόπου διατροφής και η ανάγκη αλλαγής των διατροφικών συνηθειών μπορεί να προκαλέσουν ένα αίσθημα απώλειας και η ίδια η διαδικασία της εξάλειψης της γλουτένης από τη δίαιτα μπορεί να φανεί ως μια πρόκληση που δύσκολα γίνεται ανεχτή. Έτσι, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να ζητήσεις την υποστήριξη ειδικών που μπορεί να έχει ζωτικό αντίκτυπο στην ευημερία ενός ατόμου που πάσχει από κοιλιοκάκη- ενός γιατρού που θα σου παρέχει τις απαραίτητες γνώσεις για να διαχειριστείς τον φόβο της νόσου και των συνεπειών της, ενός διαιτολόγου που θα φροντίσει για μια σωστά ισορροπημένη διατροφή και (αν χρειαστεί) ενός ψυχολόγου που θα σου παρέχει την κατάλληλη υποστήριξη στη διαδικασία της αλλαγής.

Η μετάβαση σε μια δίαιτα χωρίς γλουτένη μπορεί να είναι λιγότερο επώδυνη από ό,τι αρχικά φαίνεται. Ο πλούτος των προϊόντων χωρίς γλουτένη - από το ψωμί, τα σνακ, τα ζυμαρικά και την πίτσα μέχρι τα γλυκά - και η πληθώρα πλέον εστιατορίων και προμηθευτών εστίασης που δίνουν επιλογές χωρίς γλουτένη, μπορούν να κάνουν τη ζωή χωρίς γλουτένη τουλάχιστον εξίσου ικανοποιητική με πριν. Αν και η ίδια η διαδικασία της αλλαγής δεν είναι εύκολη, μετά την ανάπτυξη νέων διατροφικών συνηθειών μπορείς να απολαύσεις τη ζωή - απλά πρέπει να υπάρχει σωστός προγραμματισμός και να φροντίδα της ευεξία σου.