Εμβόλιο για την κοιλιοκάκη

Επιστήμονες σε όλο τον κόσμο εργάζονται για να ανακαλύψουν έναν φαρμακευτικό τρόπο για τη θεραπεία της κοιλιοκάκης, αναζητώντας ένα εμβόλιο που θα μπορούσε να εμποδίσει την αυτοάνοση διαδικασία που προκαλεί την πάθηση. Βραχυπρόθεσμα, η δίαιτα χωρίς γλουτένη θα είναι η μόνη αποδεδειγμένη θεραπεία για την κοιλιοκάκη, αλλά υπάρχουν λόγοι να ελπίζουμε ότι το μέλλον θα φέρει φάρμακα που θα κάνουν τη ζωή λίγο ή πολύ πιο εύκολη για τους ασθενείς με κοιλιοκάκη και τα άτομα με δυσανεξία στη γλουτένη.

Όμως η πορεία προς τις επιστημονικές εξελίξεις σπάνια είναι απλή. Ένας από τους πιο πολλά υποσχόμενους υποψηφίους για ένα εμβόλιο κατά της κοιλιοκάκης, με την ονομασία Nexvax2, εγκαταλείφθηκε αφού οι δοκιμές δεν απέδωσαν θετικά αποτελέσματα. Αλλά με τις αποτυχίες, η επιστημονική κοινότητα μαθαίνει περισσότερα για τον στόχο που προσπαθούν να επιτύχουν οι ερευνητές, και άλλες υποψήφιες θεραπείες αναδύονται για να ανάψουν τη φλόγα της ελπίδας.

Το Nexvax2, ένα υποψήφιο εμβόλιο που αναπτύχθηκε από την εταιρεία βιοτεχνολογίας ImmusanT στη Μασαχουσέτη και το οποίο είχε προκαλέσει σημαντικό ενδιαφέρον στην κοινότητα της κοιλιοκάκης, βασιζόταν σε μια μορφή ανοσοθεραπείας. Το Nexvax2 βασιζόταν σε πεπτίδια για την προσέλκυση των αντισωματικών Τ κυττάρων τα οποία το ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενούς με κοιλιοκάκη κατευθύνει στη γλουτένη και την απενεργοποίησή τους. Η ιδέα πίσω από αυτό ήταν να αυξηθεί η δόση του εμβολίου με την πάροδο του χρόνου και να αυξηθεί η ικανότητα κατάποσης γλουτένης χωρίς να εκδηλωθεί αντίδραση.

Το Nexvax2 είχε φτάσει σε κλινικές δοκιμές φάσης ΙΙ σε ανθρώπους, αλλά αυτές διακόπηκαν το 2019, αφού τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το φάρμακο δεν παρείχε σημαντικά επίπεδα προστασίας από τη γλουτένη σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο. Η ImmusanT δήλωσε ότι θα συνεχίσει να διερευνά ενεργά τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν από τη δοκιμή για να κατανοήσει καλύτερα το αποτέλεσμα και να αντλήσει πληροφορίες από αυτό. Παρόλο που το Nexvax2 δεν πέτυχε το επιθυμητό αποτέλεσμα, τα δεδομένα αυτά θα βοηθήσουν στην ενημέρωση της επιστημονικής κοινότητας σχετικά με τους τρόπους βελτίωσης άλλων μελλοντικών θεραπειών για τους ασθενείς με κοιλιοκάκη.

Μια από τις πιο υποσχόμενες ερευνητικές κατευθύνσεις σήμερα είναι η ανάπτυξη νανοσωματιδίων που περιέχουν θραύσματα γλιαδίνης, της πρωτεΐνης της γλουτένης που πυροδοτεί την αυτοάνοση αντίδραση. Επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Ελσίνκι, σε συνεργασία με την εταιρεία Cour Pharmaceutical Development Company, ανακοίνωσαν το 2020 ότι δοκίμασαν μια θεραπεία με νανοσωματίδια που ονομάζεται TIMP-GLIA σε ποντίκια με ευαισθησία στη γλιαδίνη και διαπίστωσαν σημαντική μείωση της ενεργοποίησης των ειδικών για τη γλιαδίνη Τ-κυττάρων, της φλεγμονής και της βλάβης των ιστών.

Τα ευρήματά τους υποστηρίζουν την ιδέα ότι μπορεί να είναι δυνατό να επαναπρογραμματιστεί το ανοσοποιητικό σύστημα των ασθενών με κοιλιοκάκη και να δοθεί εντολή στα αντισώματα των Τ λεμφοκυττάρων να ανέχονται ξανά τη γλουτένη. Εάν αυτά τα ελπιδοφόρα σημάδια μεταφραστούν σε ασθενείς με κοιλιοκάκη που δεν εμφανίζουν αυτοάνοση αντίδραση στη γλουτένη σε δοκιμές, η θεραπεία TIMP-GLIA θα μπορούσε να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα προς τη θεραπεία της κοιλιοκάκης.

Η Takeda Pharmaceuticals απέκτησε άδεια για την ανάπτυξη του TIMP-GLIA και οι δοκιμές στις ΗΠΑ αναμένεται να πραγματοποιηθούν τα επόμενα χρόνια. Αλλά το TIMP-GLIA είναι ένα από τα δεκάδες φαρμακευτικά προϊόντα που διερευνώνται ως πιθανά εμβόλια ή φάρμακα που θα βοηθήσουν τα άτομα με κοιλιοκάκη. Μέχρι σήμερα κανείς δεν γνωρίζει ποιο από αυτά, αν υπάρξει, θα αποτελέσει το επόμενο σημαντικό βήμα. Αλλά με κάθε προσπάθεια, η γνώση που συσσωρεύεται βοηθά στη διαμόρφωση της επιτυχίας στο  μέλλον, όποτε κι αν αυτό συμβεί.