Οι σπόροι chia στη διατροφή χωρίς γλουτένη

Οι σπόροι chia είναι οι μικροσκοπικοί σπόροι του φυτού chia (Salvia Hispanica). Οι σπόροι chia δεν προέρχονται από την οικογένεια των αγρωστωδών αλλά έχουν παρόμοια διατροφικά και μαγειρικά χαρακτηριστικά με τα πραγματικά σιτηρά που έχουν αυτήν την προέλευση. Αυτό το γεγονός τα κατατάσσει στα ψευδοδημητριακά. Όπως και ο αμάρανθος, ο κοντινότερος συγγενής τους από την οικογένεια των ψευδοδημητριακών, οι σπόροι chia έχουν καταγωγή από το Μεξικό και την Κεντρική Αμερική, όπου καλλιεργήθηκαν από τους Μάγιας και καταναλώνονται σε συχνή βάση από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα.

Οι σπόροι chia δεν διαφέρουν σε τίποτα από τα άλλα ψευδοδημητριακά, καθώς είναι πλούσια πηγή πρωτεΐνης. Περιέχουν τα εννέα βασικά αμινοξέα που χρειάζεται ο οργανισμός μας για τη σωστή λειτουργία του και αυτή η ιδιότητά τους τους καθιστά μια σπουδαία φυτοφαγικής προέλευσης πρωτεΐνη και εξαιρετική πηγή δύναμης, όπως δηλώνει το αρχαϊκό όνομά τους. Ωστόσο, εκεί που διαφέρουν είναι στην εξαιρετικά υψηλή περιεκτικότητά τους σε ωμέγα-3 και στο γεγονός ότι πάνω από το 80% των υδατανθράκων τους μετατρέπονται σε εδώδιμες ίνες. Σε θερμιδική κλίμακα, αυτό το χαρακτηριστικό καθιστά αυτούς τους μικροσκοπικούς σπόρους μία από τις πιο υψηλής θρεπτικής αξίας τροφές σε όλο τον κόσμο.

Το αλεύρι από σπόρους chia είναι ένα άλευρο που προκύπτει από το άλεσμα σπόρων chia μέχρι να γίνουν λεπτόκοκκη σκόνη. Για το αλεύρι από σπόρους chia χρησιμοποιούνται αναποφλοίωτοι σπόροι, συνεπώς, το αλεύρι έχει το ίδιο εντυπωσιακό διατροφικό προφίλ με τους σπόρους. Συνεπώς, το αλεύρι chia είναι ένας εξαιρετικός τρόπος για να προσθέσεις επιπλέον βασικά θρεπτικά συστατικά στη διατροφή σου, ιδίως επειδή η ήπια γεύση του δεν επηρεάζει το τελικό αποτέλεσμα της εκάστοτε παρασκευής.

Η γλουτένη είναι η πρωτεΐνη που υπάρχει σε ορισμένα από τα πραγματικά σιτηρά, όπως το σιτάρι, το κριθάρι και τη σίκαλη. Οι σπόροι chia δεν συγκαταλέγονται σε αυτήν την κατηγορία αλλά στα ψευδοδημητριακά, συνεπώς, είναι φυσικά 100% χωρίς γλουτένη. Αυτό σημαίνει ότι κάθε άτομο που πάσχει από κοιλιοκάκη, δυσανεξία στη γλουτένη ή μη κοιλιοκακική ευαισθησία στη γλουτένη μπορεί επίσης να απολαύσει τα υγιεινά οφέλη που παρέχουν οι σπόροι chia.

Το αλεύρι από σπόρους chia είναι εξίσου ελεύθερο γλουτένης με τους σπόρους από τους οποίους παράγεται, δηλαδή είναι 100% χωρίς γλουτένη. Αυτό σημαίνει ότι το αλεύρι από σπόρους chia είναι μια εξαιρετική επιλογή για θρεπτικές δημιουργίες και κουρκούτια χωρίς γλουτένη που θα ικανοποιήσουν όλα τα γούστα. Για να το απολαύσεις όπως οι Αζτέκοι, καβούρδισε τους σπόρους chia προτού τους αλέσεις ή αναζήτησε στα καταστήματα αλεύρι από καβουρδισμένους σπόρους chia. 

Οι σπόροι chia είναι μικρά σφαιρίδια οβάλ σχήματος με μέγεθος που δεν ξεπερνά τα 2 χιλιοστά και έχουν λείο, γυαλιστερό περίβλημα. Θα τους βρεις σε μαύρο ή λευκό χρώμα, αλλά δεν πρέπει ποτέ να είναι καφέ: οι καφέ σπόροι δεν έχουν ωριμάσει πλήρως και, συνεπώς, δεν θα περιέχουν τα πλήρη θρεπτικά οφέλη των σπόρων.

Οι σπόροι chia είναι υδρόφιλοι, άρα εξαιρετικά απορροφητικοί. Όταν βυθίζονται σε κάποιο υγρό, σχηματίζεται ένα διαφανές τζελ γύρω τους και τους δίνει όψη αβγών βατράχου. Όμως, μην αφήσεις αυτήν την περίεργη εικόνα να σας αποθαρρύνει. Οι σπόροι chia σε αυτήν τη μορφή είναι εξαιρετικά ενυδατικοί και έχουν σημαντικές μαγειρικές ιδιότητες σε ό,τι αφορά το δέσιμο και το πήξιμο (δες παρακάτω).

Το σημαντικό όσον αφορά τη γεύση των σπόρων chia είναι ότι δεν έχουν γεύση, γεγονός που σημαίνει ότι μπορείς να τους προσθέτεις κυριολεκτικά στα πάντα.

Το πιο γνωστό χαρακτηριστικό των σπόρων chia είναι η ενέργεια διαρκείας που δίνουν στον οργανισμό. Οι πολεμιστές και αγγελιοφόροι-δρομείς των Αζτέκων χρησιμοποιούσαν τους σπόρους chia για να έχουν ανεξάντλητη ενέργεια επί σειρά ωρών, ενώ μέχρι και σήμερα η φυλή Ταραχουμάρα του Μεξικό χρησιμοποιεί τους σπόρους chia για να αντέχει να φέρει εις πέρας τις περίφημες διαδρομές 160 χιλιομέτρων, καταναλώνοντάς τους σε μορφή αφεψήματος που ονομάζεται Iskiate ή chia fresca. Για όσους δεν έχουν τόσο ακραίες βλέψεις, το πολυχρηστικό προφίλ των σπόρων chia σημαίνει ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν ουσιαστικά σε κάθε γεύμα για να ανέβει η αξία σε ενέργεια και θρεπτικά συστατικά. 

Επίσης, οι σπόροι chia χρησιμοποιούνται για συγκεκριμένους μαγειρικούς σκοπούς. Χάρη στη δυνατότητά τους να μετατρέπονται σε ζελέ, μπορούν κάλλιστα να χρησιμοποιηθούν ως υποκατάστατο αβγών στην αυστηρά φυτοφαγική μαγειρική, μπορούν να αντικαταστήσουν την πηκτίνη για μαρμελάδες χωρίς ζάχαρη, δένουν με φυσικό τρόπο τις σούπες και τις σάλτσες, ενώ βελτιώνουν την υφή των ψωμιών, των αρτοποιημάτων και των γλυκών χωρίς γλουτένη. 

Όπως γνώρισες ότι η τροφή που η ονομασία της σημαίνει δύναμη θα είναι ωφέλιμη για τον οργανισμό σας, έτσι καλό είναι να γνωρίζεις και ότι κάθε θρεπτική και πολυχρηστική τροφή που δεν έχει γλουτένη θα περιέχεται στα αγαπημένα σου προϊόντα και συνταγές της Schär. 

Μας αρέσει πολύ να χρησιμοποιούμε τους σπόρους chia και το αλεύρι τους σε ψωμιά και ζύμες. Οι αναποφλοίωτοι σπόροι chia φέρνουν όλα τα οφέλη της κατηγορίας τους στο ψωμί μας Cereale del Mastro Panettiere χωρίς γλουτένη, ενώ το αλεύρι από σπόρους chia δίνει στην πίτσα Veggie μας μια έξτρα δόση νοστιμιάς. Σε ό,τι αφορά τις συνταγές μας, οι σπόροι chia είναι το υλικό που επιλέγουμε για να δώσουμε υφή και θρεπτική αξία στις προτάσεις μας για πολύσπορο ψωμί και το Ψωμί από λιαστές ντομάτες. 

Σαν να μην έφταναν όλα τα φανταστικά οφέλη των σπόρων chia, έχουν ακόμα ένα: μπορούν να καταναλωθούν ωμοί. Αυτό σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να μεσολαβήσει προετοιμασία για να τους φάτε. Η πρόσληψη όλων των θρεπτικών οφελών αυτής της υπερτροφής-ψευδοδημητριακού είναι τόσο εύκολη όσο το άνοιγμα της συσκευασίας της. Στη συνέχεια, πασπαλίστε τους σπόρους πάνω σε ό,τι κι αν σκοπεύετε να καταναλώσετε. Ανακατέψτε μια κουταλιά της σούπας σπόρους chia μέσα στα μούσλι σας στο πρωινό, προσθέστε σπόρους στη σαλάτα σας, στα smoothie σας ή στις ζύμες για τα ψωμιά, τα αρτοποιήματα και τα γλυκά σας.

Για να χρησιμοποιήσετε τους σπόρους chia ως υποκατάστατο αβγών σε αυστηρά φυτοφαγικές δημιουργίες, ανακατέψτε μία κουταλιά της σούπας σπόρους chia με τρεις κουταλιές της σούπας ζεστό νερό για κάθε αβγό της συνταγής. Αφήστε το μείγμα στην άκρη μέχρι να γίνει ζελέ για περίπου πέντε λεπτά και στη συνέχεια χρησιμοποιήστε το.  

Για να φτιάξετε το φυσικό energy drink της φυλής Ταραχουμάρα (Iskiate ή chia fresca), ανακατέψτε 1-2 κουταλιές της σούπας σπόρους chia σε περίπου 500 ml νερό, μαζί με φρεσκοστυμμένο χυμό λάιμ και τη γλυκαντική ουσία της επιλογής σας. Αφήστε στην άκρη για πέντε λεπτά, ανακατέψτε καλά και αφήστε ξανά στην άκρη για όσο θέλετε. Δεν μπορούμε να σας εγγυηθούμε ότι θα μπορείτε να τρέξετε 160 χιλιόμετρα αφού το πιείτε, αλλά σίγουρα θα αναζωογονηθείτε και θα τονωθείτε για πολλές ώρες!