Reakcja na gluten: Co się stanie w przypadku spożycia glutenu przez osobę z celiakią?

Celiakia to choroba autoimmunologiczna związana ze spożyciem glutenu, białka występującego w pszenicy, jęczmieniu i życie. Kiedy pacjent z celiakią spożywa gluten, układ odpornościowy identyfikuje gliadynę (substancję zawartą w glutenie) jako intruza i wytwarza przeciwko niej przeciwciała.  

Niestety w procesie tym dochodzi do uszkodzenia zdrowych komórek przewodu pokarmowego, szczególnie kosmków (małych palcowatych wypukłości wyściełających jelito cienkie), które odgrywają kluczową rolę w przyswajaniu składników odżywczych z pożywienia. Z biegiem czasu kosmki stają się poważnie upośledzone, a organizm przestaje wchłaniać niezbędne ilości niektórych składników odżywczych, co prowadzi do potencjalnie bardzo poważnych problemów zdrowotnych. Dlatego bardzo ważne jest postawienie diagnozy w przypadku podejrzenia celiakii.

Objawy wywołane przez reakcję autoimmunologiczną, która powoduje celiakię, są liczne i różnią się znacznie u poszczególnych osób. Kiedy u kogoś zostanie zdiagnozowana celiakia i osoba ta całkowicie przejdzie na dietę bezglutenową, większość objawów ustępuje w ciągu kilku tygodni lub miesięcy.

Po ponownym spożyciu glutenu przez osobę na diecie bezglutenowej można spodziewać się nawrotu objawów, nawet jeśli ilość glutenu była niewielka. Niektóre z najczęstszych objawów to biegunka lub zaparcia, wzdęcia i skurcze brzucha, ból brzucha, zmęczenie, bóle stawów, niepokój, depresja i mgła mózgowa. Zwykle na skórze pacjenta z celiakią nie pojawia się pokrzywka, ponieważ stan ten nie jest alergią, ale u niektórych osób z celiakią występuje wysypka skórna zwana opryszczkowatym zapaleniem skóry, która może powrócić lub pogorszyć się w przypadku jednorazowego lub przypadkowego spożycia glutenu.  

Jak długo utrzymuje się reakcja na gluten?

Nie ma sztywnych reguł dotyczących tego, jak długo utrzymają się objawy reakcji po spożyciu glutenu. Najbardziej prawdopodobnym scenariuszem jest ustąpienie największego dyskomfortu po kilku dniach, ale może minąć kilka tygodni, zanim wszystkie objawy znikną bez śladu.  

Przede wszystkim nie należy czuć się winnym ani złym z tego powodu. Według niedawnego badania przeprowadzonego przez Fundację Celiakii, 74% wszystkich pacjentów zgłosiło przypadkowe narażenie na gluten w ciągu ostatnich 30 dni. Jest to coś, co jest niezwykle trudno uniknąć, chociaż można wyciągnąć wnioski z każdego doświadczenia i spróbować zmniejszyć prawdopodobieństwo powtórzenia się danej sytuacji.Ważne jest, aby nie dodawać bólu emocjonalnego do odczuwanych fizycznych objawów, więc pomocna może być rozmowa o tym z inną osobą.  

Jeśli chodzi o objawy fizyczne, jest kilka kroków, jakie można podjąć, aby je złagodzić. Być może zechcesz skonsultować się z lekarzem, który może monitorować postępy i udzielić konkretnych zaleceń dotyczących występujących objawów.

Gdy zdasz sobie sprawę, że doszło do przypadkowego spożycia glutenu, należy natychmiast podjąć pewne kroki, aby jak najszybciej rozpocząć proces rekonwalescencji.  

• Pij dużo wody. Utrzymywanie odpowiedniego nawodnienia jest bardzo ważne, zwłaszcza jeśli wystąpi biegunka, a dodatkowe płyny pomogą również oczyścić organizm. Poza piciem zwykłej wody spróbuj wody kokosowej lub wywaru z kości jako elektrolitów.

• Odpoczywaj. Organizm będzie potrzebował czasu na rekonwalescencję, więc upewnij się, że dużo odpoczywasz. Jeśli zmusisz się do dalszej pracy lub chodzenia na zajęcia przy obecności fizycznych skutków ubocznych, możesz pogorszyć sytuację. Jeśli nie możesz całkowicie zrobić sobie przerwy, postaraj się przynajmniej uspokoić.

• Przyjmuj węgiel aktywowany. Jeśli masz dużo gazów i wzdęć, pomocne może być stosowanie węgla aktywowanego. Węgiel wiąże się z toksynami i pomaga eliminować gazy i wzdęcia – pamiętaj tylko o zwiększeniu spożycia wody podczas jego stosowania, aby uniknąć zaparć.

• Zadbaj o dobrą kondycję układu pokarmowego. Przyjmowanie probiotyków pomoże przywrócić równowagę zdrowych bakterii w jelitach, a L-glutamina jest aminokwasem sprzyjającym leczeniu jelit. Można również przyjmować suplementy ograniczające stan zapalny, takie jak kwasy tłuszczowe omega-3, imbir i kurkuma.

Po wykonaniu opisanych powyżej czynności przez kilka dni samopoczucie powinno się zacząć poprawiać. Można również spróbować dodać nieco lekkich ćwiczeń po kilku dniach, aby pomóc w psychicznych skutkach ubocznych, takich jak niepokój i depresja.Pomocne mogą być również inne czynności, o których wiesz, że pomagają Ci się zrelaksować i poczuć się lepiej, takie jak medytacja, spacery w ulubionym miejscu w plenerze, czytanie, kąpiel w gorącej kąpieli lub cokolwiek innego, co jest skuteczne w Twoim przypadku.  

Ważne jest, aby zastosować stopniowe podejście i przez pewien czas jeść lekkostrawne jedzenie, aby ułatwić trawienie.   

Co należy zrobić, aby uniknąć kolejnego przypadkowego spożycia w przyszłości? Oto kilka prostych kroków, aby rozpocząć wdrażanie teraz, jeśli jeszcze nie zostały podjęte:

• Zawsze sprawdzaj etykiety żywności. Najpierw poszukaj etykiety „produkt bezglutenowy”.W przypadku innych produktów miej swoją listę kontrolną składników, które mogą zawierać gluten, takich jak skrobia pszenna lub słód.Tutaj znajduje się nasz przewodnik, który pomoże zrozumieć, czego szukać na etykiecie.

• Zadbaj, by w kuchni nie było śladów glutenu. Może być konieczne przechowywanie oddzielnych sztućców i naczyń kuchennych, aby uniknąć zanieczyszczenia krzyżowego w domu.

• Oznacz wszystko. Jeśli niektórzy członkowie Twojej rodziny lub współlokatorzy nie przestrzegają diety bezglutenowej, upewnij się, że wszystko jest oznaczone, aby wiedzieli, czego mogą, a czego nie mogą dotykać. Przedmioty takie jak tostery, deski do krojenia, garnki/patelnie i inne przybory kuchenne muszą być zawsze trzymane oddzielnie.

• Działaj proaktywnie. Kiedy wychodzisz zjeść, proaktywnie wybieraj restauracje, które oferują opcje bezglutenowe i przestrzegają środków ostrożności zapobiegających zanieczyszczeniu krzyżowemu.

• Wyraźnie sformułuj swoje oczekiwania. Oprócz znalezienia restauracji z opcjami bezglutenowymi, porozmawiaj z kelnerami i kierownikiem o tym, jak uniknąć zanieczyszczenia krzyżowego.

Życie z celiakią z pewnością nie jest łatwe, ale stosując dietę bezglutenową, możesz chronić przewód pokarmowy przed uszkodzeniem i złagodzić objawy. Zawsze istnieje możliwość, że przypadkowo spożyjesz gluten, ale im więcej się uczysz i im większą ostrożność zachowasz, tym mniej prawdopodobne jest, że tak się stanie.