Zuid-Tirol - trefpunt van liefhebbers en levensgenieters

Zuid-Tirol - trefpunt van liefhebbers en levensgenieters

Landschappen die je boeien, bergen waaraan niemand kan ‘tippen’ en culinaire tradities die een gevoel voor het bijzondere verraden.

Zuid-Tirol onthuld vooral in de herfst en de winter zijn gevoelvolle schoonheid.
Zuid-Tirol cultiveert een bijzondere relatie tussen tegenstellingen, waarin natuur en cultuur zich elegant en soepel in elkaar verstrengelen: enerzijds is er dat charmante beeld van het zuiden, dat ons van palm- en olijfbomen onder met sneeuw bedekte bergtoppen vertelt. Op de fiets of langs mooie beekpaadjes (Waalwegen) wandelend laten we ons naar valleien en bergweiden leiden waar een zee van geurende rijpe appels oog en ziel streelt. Verder leidt de weg langs overvolle wijnstokken, die zich zacht hebben genesteld op schilderachtige heuvels en hellingen. En direct daarachter doemen de legendarische Dolomieten op, die in de ochtendzon gloeien en tot de World Heritage van de UNESCO behoren. En onze beelden vertellen verder: van de weelderige groene met Alpenkruiden overgroeide weiden afgetekend tegen het ruige berglandschap of van idyllische bergdorpen in een besneeuwd winterlandschap.

Article4036_Geroestete Kastanien.jpg

"Over Zuid-Tirol praten zonder je te laten meeslepen, is niet gemakkelijk!", bevestigt onze verslaggever, die door het land reist voor de jubileumeditie van „YourLife“. En dat natuurlijk niet zonder ook tegelijk naar mooie adresjes voor een glutenvrij leven rond het favoriete herfstgerecht van Zuid-Tirol, de kastanje, te zoeken en deze mee te nemen.

Törggelen is helemaal niet verwant aan ‘tollen'

Törggelen? Wie Zuid-Tirol niet kent, denkt als Nederlander dat dit woord – een beetje vrij associërend - misschien verwant is aan ons "tollen". Uit balans raken, meestal veroorzaakt door overmatig alcoholgebruik. Maar bestaat de oude Zuid-Tiroolse traditie van Törggelen eigenlijk echt eruit om op die prachtige wandelpaden van de ene boerderij naar de andere te waggelen? U raadt het al: dat is helemaal niet zo, althans niet helemaal zo. "Törggelen heeft niets te maken met tollen, maar is gebaseerd op het woord “Tiorggl”, dat zoiets als druivenpers in de kelder betekent. Dat de een of de ander verliefd raakte op de jonge wijn die bij dit gebruik moet worden gedronken en daarbij bedwelmd werd door deze liefde, valt niet helemaal uit te sluiten!" Dat komt uit de mond van iemand die het weten kan. De Törggele-boerderij van Sebastian Faust ligt wat weg van de kastanjeroute in het mooie Eisacktal, een klassiek wandelgebied. Hij maakt biologische wijnen, brandt kweepeerbrandewijn en is befaamd om zijn fijne soort tamme kastanjes. Het dal strekt zich ongeveer 80 km uit vanaf de Brenner
tot het zuidelijk gelegen Bozen (Bolzano) en wordt beschouwd als de bakermat van het Törggelen, zelfs nu deze diepgekoesterde traditie zich over de hele streek heeft verspreid. Op deze zachte, heerlijk warme herfstdag lijkt de hele vallei bevolkt door liefhebbers van de jonge wijn. Het Törggelen is in werkelijkheid veel meer dan een ontmoeting met de jonge wijn, de "Nuien", de proeverij die vooral voor de kenner elk jaar weer spannend is. De wijn met de daarbij behorende lunch - of Marende, zoals ze in Zuid-Tirol zeggen - moet je wel een beetje hebben verdiend. Aan het aanzitten en genieten gaat traditioneel op zijn minst een korte wandeling, meestal in kleine groepen, vooraf. Een milde herfstdag waarop de zwaluwen naar het zuiden trekken, de bergen in de verte gloeien en een zacht briesje door de ziel waait. De herfst geldt in Zuid-Tirol in het algemeen als de mooiste en genotrijkste tijd, vooral in de wijngebieden in het zuiden. Als de loofbossen zich in kleurrijke gewaden tooien en de rijen wijnstokken in de lage zon lijken te gloeien, bloeit de natuur nog eenmaal in al zijn schoonheid op - en komen de mensen uit heel Europa aangesneld om haar te zien!

Culinaire verleidingen - met kastanjes in de hoofdrol

Article4036_Kastanien Toerggelen mit Suser.jpg

Maar genoeg gedweept met de milde oktoberzon, het goudgloeiende landschap en de prachtige wandel- en fietsroutes - nu willen we wel eens weten wat er bij Törggelen in het glas en op het bord komt. De genotrijke traditie leeft ook van de culinaire specialiteiten die zij te bieden heeft. In goed gezelschap kan men op zijn gemak proeven wat Zuid-Tirol in het algemeen en de betreffende gastheer/boer in het bijzonder te bieden heeft: "Erdäpfl mit Butter" (aardappels met boter), "Nussen" (noten), spek, worst, gerookt vlees en ribbetjes met zuurkool en polenta (typische Noord-Italiaanse maïspap) behoren tot de klassieke Törggelen-gerechten. Als dessert worden er altijd "Keschtn", dat zijn boven een open vuur geroosterd kastanjes, geserveerd, - een genot dat als geen ander de seizoensgebonden Zuid-Tiroolse eetcultuur tot een ervaring maakt. Daarbij drinkt men vers druivensap dat nog niet tot wijn is vergist, of enkel de jonge wijn die tot die niet uitsluitend Törggelen-associatie kan leiden...

Wandelen of wellness? Allebei graag!

Het Eisacktal ten noorden van Bozen (Bolzano) is het gebied waar de gewoonte van het Törggelen werd geboren, maar niet de enige streek waar het wordt gekoesterd. Voor herfstachtige wandelvakanties komt ook het westen van het land in aanmerking, waar talloze prachtige wandelroutes worden aangeboden. Hier bevindt zich ook het Vigilius Mountain Resort, dat in zijn uitmuntende keuken ook altijd glutenvrij seizoensgebonden delicatessen bereidt. Polenta en kastanjes uit de handen van de getalenteerde chef-koks zijn echter bij lange na niet datgene wat Vigilius zo aantrekkelijk maakt. Op 1500 meter boven zeeniveau gelegen en alleen toegankelijk via een kabelbaan, doet deze wereld van vreedzame rust en pittige berglucht u alle drukte vergeten. Fijntjes gaat het 5-sterren-designhotel in het bekoorlijke landschap op. Het duurt slechts een paar minuten vanaf het plaatsje Lana in het Etschtal tot men in dit bergparadijs hoog boven het dagelijks gewoel aankomt. Als modern houten gebouw ademt Vigilius uit elke porie verbondenheid met de natuur: hout, leem en linnen zij de dominerende materialen en zij creëren een gevoel van stijlvol comfort. Niets is fijner als op kille dagen of na een lange tocht door de bergen in het veelzijdige kuuroord van het hotel nieuwe krachten op te doen - of het nu in het hooibad of in het blootsvoets op de dennenappels.

En hoe het mijn hart aangrijpt! - Ontmoetingen met Bozen (Bolzano)

Article4036_Bozen Zentrum.jpg

Verliefd worden kan men in Zuid-Tirol niet alleen op weidse Alpenvergezichten, frisse berglucht, marmotten, wijn en spek, maar ook op steden, in het bijzonder Bozen (Bolzano) en Merano. Deze modieuze metropooltjes hebben iets dat je nergens anders aantreft. Je zou kunnen spreken van een onmiskenbare flair, zoals die alleen maar kan ontstaan op het kruispunt van culturen. Decennia lang heeft zich het mediterrane - cipressen, citroenbomen, levendige markten en zuidelijke elegantie - verweven met het rauwe en romantische van de Alpen, hun rustieke charme en de huiselijke gezelligheid. Als een voorbeeld van deze diversiteit vatten de tuinen van kasteel Trauttmansdorff in Merano de schatten van de natuur, de tuinen en parken van Zuid-Tirol in diverse tuinlandschappen samen. Als reiziger u uit het noorden ervaart men met name Bozen als mijlpaal op weg naar het zuiden. Dit ligt er niet alleen aan dat men de Brenner en het smalle Eisacktal achter zich heeft gelaten en in het overwegend zonnige en brede Etschtal met zijn boomgaarden en wijngaarden is aanbeland, men meent ook in de Zuid-Tiroolse lucht al een vleugje van de Middellandse Zee te bespeuren. Een bezoek aan Bozen blijkt inderdaad een absoluut hoogtepunt. Het heerlijk milde mediterrane klimaat is zelfs in het najaar in alle hoeken en steegjes van de pittoreske oude binnenstad te bespeuren. Exclusieve winkels, luxe en levensstijl doordringen de atmosfeer. Alpenforellen komen hier inktvissen tegen en de typische Vernatsch de fijne wijnen uit het zuiden. Kortom: Alpendelicatessen zoeken mediterrane culinaire hoogstandjes op en verwennen de gastronoom met vereende krachten. En daarbij borrelt het voor de steden in Zuid-Tirol zo typerend stemmenmengelmoes van Duits en Italiaans door de steegjes, galerijen, arcades en cafés en rond de Neptunus-fontein, het marktplein van de stad, dat alle delicatessen van Italië bij elkaar lijkt te hebben verzameld. Overigens ligt net om de hoek het Zuid-Tirools Archeologisch Museum, dat vooral met Oetzi, de man uit het ijs, veel bezoekers trekt.

De charme van contrasten

Aan de hand van Bozen kan men misschien het beste alles beschrijven wat Zuid-Tirol zo aantrekkelijk en bijzonder maakt. De hoofdstad van de meest noordelijke provincie van Italië leeft van de ontmoeting van tegenstellingen. Met haar mediterrane uitstraling in door de Alpen gedomineerde omgeving, brengt de stad elke bezoeker in haar ban. Bij een wandeling langs de watermuurpromenade bijvoorbeeld, als de blik door palmtakken aan kasteel Maretsch voorbij en over wijngaarden en daken op de rozentuin valt. Of in het oude stadscentrum, in de beroemde Laubengasse met zijn oude handelshuizen - hier klopt het leven, ook als eens een keer dichte regenwolken over de oude handelsstad trekken. Alleen in de winter, als de adventstijd zijn betovering over de stad legt, treden de noordelijke tradities op de voorgrond. Misschien komt het omdat Bozen in 1989 van Neurenberg een kerstmarktstatuut geschonken kreeg en sindsdien op de Waltherplatz een kerstmarkt organiseert, die elk jaar weer populair is.

Het is weer winter!

Article4036_Skifahren in Suedtirol.jpg

Als de tijd van het Törggelen voorbij is - die van half oktober tot de adventstijd loopt - begint de tijd van de winterpret in de bergen. En net als in de herfst heeft Zuid-Tirol ook de winter van alles te bieden. Als u aan uw winterslaap wilt beginnen, kunt het beste naar meer afgelegen, rustige locaties vragen, die godzijdank in allerlei regio's van Zuid-Tirol kunnen worden gevonden. Maar vooral actieve vakantievierders worden in de winter naar de besneeuwde bergtoppen van Zuid-Tirol gelokt. Het land biedt in alle grote en kleine valleien een aantrekkelijk terrein en snelle skipistes voor een afwisselende vakantie in de sneeuw. Diverse grotere en kleinere skigebieden met een uitstekende infrastructuur bezorgen het hele gezin en skiërs veel plezier, net als de snowboarders. De twee grootste skigebieden zijn Dolomiti Superski en de Ortler Skiarena. Alleen de Dolomiti Super Ski Pass al biedt toegang tor 450 liften en 1200 km aan pistes...

Hier beleeft men het winters gevoel van zijn chique, moderne en vrolijke kant - en heeft men dankzij de hoge ligging gegarandeerd sneeuw tot ver in de lente.

Actief in ijs en sneeuw – het pure wintergevoel!

Het grootste aaneengesloten skigebied in Zuid-Tirol ligt in het oostelijke deel. Op de hellingen van het Grödner- en Gadertal zijn er stervormige aangebrachte liftvoorzieningen, waarvan het centrum wordt gevormd door de Sella-Stock, een bergmassief dat zich als een zadel boven de bergen welft. Wie zich met de ski’s in de Sella-Ronda waagt, is de hele dag onderweg, tot de cirkel zich weer sluit. 40 km aan pistes maken het mogelijk om de hele dag te skiën zonder ook maar één enkele meter tweemaal met een bezoek te vereren.

Onze tip voor de goed uitgeruste en getrainde pisteridder is de Porta Vescovo van Arabba of de Piz Boe in Corvara: dit is de overtreffende trap van echt skiën!

Skiplezier in het hart van de Dolomieten

Article4036_Winter Skihuette Ahrntal.jpg

Als het erom gaat om één van de wintersportgebieden boven alle andere te verkiezen, dan is de keuze in Zuid-Tirol moeilijk. Desondanks: Laten we toch het Ahrntal, Gröden, de Furkelpass en Sexten als aanbevelingen noemen. De Furkelpass bijvoorbeeld, ook wel Furkelsattel genoemd, is een bijna 1800 meter hoge bergpas in het hart van de Dolomieten. Hij doorsnijdt het Kronplatz-skigebied, de belangrijkste skiberg in Zuid-Tirol. Hier wordt ook alles gevierd wat er naast de piste te beleven valt. 40 hutten zijn er beschikbaar - van de schilderachtige zitkamer via de trendy bar tot de eindeloze zonneterrassen.

In het Tauferer Ahrntal bevinden zich ook twee kleine, zeer gezinsvriendelijke skigebieden. Wat zo bescheiden klinkt, kan men pas in zijn volle omvang ervaren wanneer men op het schilderachtige, door de zon verwende plateau zijn neus in de lucht steekt!

Stille winterpret

Maar ook wie zich niet aan de pistes heeft overgegeven, vindt overal in Zuid-Tirol alternatieve winterpret. De streek ligt vol langlaufloipen, sleetjes banen, paardensleewegen en bevroren meren, vol eenzame bossen en bergtoppen die ideaal zijn voor sneeuwschoenwandelingen of tours. Juist de kleine skigebieden hebben zich ingesteld op het volledige scala van winterpret. Vermeldenswaardig is in dit verband dat juist een paar van de kleine maar fijne skicentra in de nabijheid van de steden zijn gelegen, wat ook een cultureel programma - zoals theaters, concerten, theater, musea en tentoonstellingen als aanvulling op sport, wellness en skihutmagie mogelijk maakt. "Merano 2000", maar ook het wintersportgebied Schwemmalm liggen niet ver van Merano en het skigebied Reinswald in het Sarntal is vanuit Bozen binnen 30 minuten.met de auto te bereiken. Zuid-Tirol - een toptip, juist in de winter!